वि.सं. १९८१ पौष कृष्ण द्वादशी (सन् १९२४ डिसेम्बर) का दिन भारतको बनारसमा कृष्णप्रसाद भट्टराईको जन्म भयो। उनका पिता संकटाप्रसाद भट्टराई र माता ललितादेवी नेपालबाट निर्वासित जीवन बिताइरहेका बेला उनी जन्मिएका थिए। तीन सन्तानमध्ये कान्छा छोरा रहेका भट्टराईको बाल्यकाल र प्रारम्भिक शिक्षा बनारसमै बित्यो।

उनले काशी हिन्दू विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातक अध्ययन पूरा गरे र सोही विषयमा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन थाले। तर भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमा सक्रिय सहभागिताका कारण पक्राउ परेपछि एमए तहको अन्तिम परीक्षा दिन नपाई अध्ययन अधूरै रह्यो। युवावस्थामा उनले पत्रकारिता पनि गरे र पछि नेपाल पत्रकार महासंघका संस्थापक सभापति बने। सोभियत संघको कम्युनिस्ट पार्टीका शीर्ष नेतासँग अन्तर्वार्ता लिने पहिलो विदेशी पत्रकारका रूपमा पनि उनी परिचित छन्।

सन् १९४२ को “अङ्ग्रेज भारत छोडो” आन्दोलनमा सक्रिय सहभागिता जनाउँदै उनी पहिलो पटक अङ्ग्रेज सरकारद्वारा पक्राउ परे। सन् १९४५ मा बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयस्थित नेपाल छात्र संघको उपाध्यक्ष बनेर नेपाली विद्यार्थीहरूबीच राजनीतिक चेतना विस्तार गर्ने कार्यमा संलग्न रहे। यही कालखण्डमा बीपी कोइराला लगायतका युवाहरूसँग मिलेर नेपालमा निरंकुश राणा शासन अन्त्य गर्ने छलफल र गतिविधि तीव्र बन्दै गयो।

नेपालमा १०४ वर्ष लामो राणा शासनको अन्त्य गरी संवैधानिक राजतन्त्रसहितको प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २००३ साल मा भारतको बनारसमा अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस गठन भयो। देवीप्रसाद सापकोटाको सभापतित्वमा गठित उक्त संस्थामा कृष्णप्रसाद भट्टराई महामन्त्री बने। वि.सं. २००३ माघ मा कलकत्तामा स्थापना भएको नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस मा उनी संगठन मन्त्रीको जिम्मेवारीमा रहे।

वि.सं. २००६ साल मा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस र नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेस एकीकरण भई नेपाली कांग्रेस गठन भएपछि कृष्णप्रसाद भट्टराई पार्टीका सह–महामन्त्री बने। वि.सं. २००७ साल को सशस्त्र क्रान्तिमा उनले जनकपुर–उदयपुर क्षेत्र कब्जा गर्ने मुक्ति सेनाको कमाण्डरका रूपमा काम गरे र राणा शासन अन्त्यको आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरे। वि.सं. २०१५ साल मा पहिलो आम निर्वाचनपछि गठन भएको संसदमा उनी प्रतिनिधिसभाका सभामुख निर्वाचित भए। यसरी उनी नेपालको पहिलो संसदका पहिला सभामुख बने।

वि.सं. २०१७ पुस १ मा राजा महेन्द्रले निर्वाचित सरकार अपदस्थ गरेपछि थापाथलीमा भइरहेको तरुण दलको सभाबाट तत्कालीन प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालासँगै कृष्णप्रसाद भट्टराई पक्राउ परे। त्यसपछि उनले निरन्तर र पटक–पटक गरी १४ वर्षभन्दा बढी समय जेल जीवन बिताए। दशक लामो जेल जीवनबाट मुक्त भएपछि वि.सं. २०२७ वैशाख ६ मा उनले नेपाल विद्यार्थी सङ्घ स्थापना समारोहको उद्घाटन गरे र विद्यार्थी आन्दोलनलाई संगठित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेले।

वि.सं. २०३४ साल को पटना सम्मेलनबाट बीपी कोइरालाले स्वास्थ्य कारण देखाउँदै कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी दिए। बीपी कोइरालाको निधनपछि वि.सं. २०३९ मंसिर मा क्षेत्रपाटीमा सम्पन्न सम्मेलनबाट उनी पुनः कार्यवाहक सभापतिका रूपमा समर्थित भए। त्यसपछि करिब डेढ दशक उनले कार्यवाहक सभापतिकै रूपमा पार्टी सञ्चालन गरे।

वि.सं. २०४६ साल को जनआन्दोलनपछि गठन भएको अन्तरिम सरकारमा कृष्णप्रसाद भट्टराई पहिलो पटक प्रधानमन्त्री बने। उनको नेतृत्वमा नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ निर्माण र कार्यान्वयन भयो तथा बहुदलीय प्रतिस्पर्धाको आधारमा संसदीय निर्वाचनको मार्ग प्रशस्त गरियो। वि.सं. २०४८ साल को आम निर्वाचनमा उनी स्वयं काठमाडौँबाट पराजित भए। पछि वि.सं. २०५६ साल को निर्वाचनमा विजयी भएपछि उनी दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री बने, तर लामो समय सरकार सञ्चालन हुन सकेन।

कृष्णप्रसाद भट्टराई आजीवन अविवाहित रहे। अत्यन्त सादा जीवनशैली अपनाउने उनी कहिलेकाहीँ छाता मात्र लिएर हिँड्ने गर्थे। वि.सं. २०४८ को निर्वाचनपछि प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटार छोड्दा छाता र कमण्डलु बोकेर पैदलै निस्किएको प्रसंग उनले आफ्नै आत्मवृत्तान्त “मेरो म” मा उल्लेख गरेका छन्। नेपालमा प्रजातन्त्र, संवैधानिकता, राजनीतिक निष्ठा र मूल्यको स्थापनाका लागि जीवन समर्पित गरेका कृष्णप्रसाद भट्टराईको निधन वि.सं. २०६७ फागुन २० (सन् २०११ मार्च ४) का दिन काठमाडौँको नर्भिक अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालमा भयो।